Sei in:  > Kultur  > Gschicht ont gamoa’schoft  > De nazionalsozialiszait

DE ZAIT VAN NAZIONALISMI

Van u’vòng van mittletn XIX jorhundert, hòt se gamòcht hearn en gònze provinz va Trea’t der problem van de nazion, de idea za mòchen pasn a sproch ont a volk pet en nazional Stòtt, as tròng hòt en u’vòng van earst Bèltkriag. Van a sait de sèll as hom gabellt òlla de lander as hom klòfft taitsch unten Taitschlònt (pangermaniche)va de ònder de sèlln as hom gabellt liberiarn de balschn lander van vremmen (irredentisti) as hom drinnzouchen de kloa’ taitscha gamoa’schòft van tol aa. De kirch ont de schual sai’ kemmen ibergem en taitscha pfòffn ont learern. Garift s Kriag ont pet en vòlln va de inser Region en Balschlònt, s tol hòt gamiast oprèchen de òltn kontacktn pet de sait van òlt regiarung van osteraichesche Kaiser, iberhaupt ver de bichte òrbet van krumern.

Ober pet de zait van faschistn de sòchen sai’ òlbe letzer kemmen: zan earstn sai’ kemmen vert ganommen de gamao’n van tol, ont de sai’ òlla zòmm kemmen galeickt en de gamoa’ va Schandurschl (1926), de letzen zaitn van 30 jor ver de birtschòft ont zan leistn de propaganda hom se souvle tun as de hom princkt de lait za optiarn, an iatn metsch as taitsch klòfft hòt za gea’ en Taitschlònt (1939-1945).

Bersntoler Kulturinstitut
Istituto Mňcheno

 

I - 38050 Palai in Bersntol | Palú del Fersina | Palai im Fersental (TN)
Tel.: + 39 0461 550073 | Fax: +39 0461 540221 | Richiesta informazioni